Destan Hakkında
Cengiz-name olarak da bilinen Cengiz Han Destanı, eski Türk destanlarının söylemleri,yaşamları,olayları ve bunların anlatıp günden güne çoğaltılması ile meydana gelmiştir.
Destanın Özeti
Cengiz Han’ın soyu babası tarafından Oğuz Han annesi tarafından ise Malta’da hüküm süren Altın Han’a varmaktadır. Altın Han’ın çok güzel bakmaya doyamadığı bir kızı vardır. Bu kızını kimseler görüp almasın diye güneş dahi almayan bir kule yaptırıp içine hapseden Altın Han, bir süre sonra bakar ki kuleye güneş giriyor ve kızına dokunuyor. Güneşin girip gördüğü kızını başkalarının da görebileceğini düşünen Altın Han bu sefer bir gemiye cariyeleri ile birlikte kızını bindirir ve denizin ortasına gönderir.
Denizde gemiye Tumavi Mergen adında bir kahraman denk gelir ve kızı çok beğenir. Kızı alan ve evlenen Tumavi’nin Dobun Bayan, Bilgidey ve Büdenedey adında çocukları olur. İlk çocukları olan Dobun Bayan büyür ve güzeller güzeli olan Alanguvan adında bir kız ile evlenir. Alanguvan’dan üç çocuğu olan Dobun ölür.
Ölümünden bir süre sonra bir nur halinde dünyaya tekrar döner ve Alanguvan’dan bir erkek çocuğu daha olur. Adına ise Cengiz koyarlar. Sonrasında nur olarak gelen Dobun Bayan kurt olarak dünyayı terk eder.
Halk nurdan doğmuş olduğu için Cengiz’i çok sever fakat kardeşleri buna inanmazlar ve onu hiç sevmez,sürekli eziyet ederler. Cengiz bir süre sonra buna dayanamaz ve dağlara kaçar. Türk boyları hemen Cengiz’i bulmak için aralarından bir temsilci seçer ve onu bulduklarında Han ilan etmek ister. Bulunan Cengiz teklifi kabul eder ve halkının arasına döner.
Ömrü boyunca halkına hizmet etmiş ve dünyanın en sağlam, en büyük devletini kuran Cengiz Han ilerleyen zamanlarda topraklarını çocuklarına paylaştırır ve ölür.